در فرهنگ ما شهادت مرگي نيست که دشمن ما بر مجاهد تحميل کند .شهادت مرگ دلخواهي است که مجاهد با همه آگاهي و همه منطق و شعور و بيداری
و بينايي خويش، خود انتخاب مي کند !
حسين را نگاه کنيد، از شهر خويش بيرون مي آيد، زندگيش را رها مي کند و برمي خيزد تا بميرد ! زيرا جز اين سلاحي، برای مبارزه خويش، برای رسوا کردن دشمن، و برای دريدن اين پرده های فريبي که بر آن قيافه کريه نظام حاکم زده اند، ندارد، برای اينكه اگر نمي تواند دشمن را بشكند، لااقل به اين وسيله رسوا کند، اگر نمي تواند قدرت حاکم را مغلوب سازد آن را محكوم کند .و برای اينكه دراندام مرده اين نسل ـ نسل دوم انقلاب محمد ـ خون تازه حيات و جهاد تزريق کند، او که يك انسان تنهای بي سلاح و بي توان است و درعين حال مسؤول جهاد، جز مردن و جز انتخاب مرگ سرخ خويش سلاحي و چاره ای ندارد . «حسين بودن» به او مسئوليت جهاد با اين همه پليدی و قساوت را داده است و برای جهاد، جز «بودن خويش هيچ ندارد، آن را برمي گيرد و از خانه به قتلگاه خويش مي آيد.
مي بينيم که چقدر آگاهانه، با همه مقدمات و با دقت، با استدلال، با يك عزيمت و حرکت و هجرت پرشكوه و دقيق و تنظيم شده، و با منزل به منزل روشن تر کردن راه و
تفسير کردن سرمنزل و سرنوشتي که به سويش حرکت مي کند . و با يكه چين کردن اصحابش ـ مرداني که برای مرگ با او آمده اند ـ و همچنين با يكايك افراد خاندانش، با همه هستي يي که بر روی زمين دارد، يعني خانواده اش، آمده است تا [همه ] را در محراب شهادت قرباني کند، زيرا سرنوشت آن ايماني که دارد نابود مي شود، سرنوشت اين مردمي که به اميد عدالت و آزادی اسلام آمده اند و اکنون اسير ستم و ظلمي بدتر ازجاهليت شده اند، همه درانتظار اين است که ببينند اين قهرمان تنها چه مي کند؟ و او که هيچ سلاحي و تواني ندارد، همه وجودش را که خود و خانواده اش باشند و عزيزترين يارانش را آورده تا با شهادت خويش و همه خويشاوندان خويش شهادت بدهد که:
«مسؤوليت خويش را در عصری که حق بي دفاع و بي سلاح شده بود، انجام داده ام» و شاهد بگيرد که «بيش از اين ديگر نمي توانستم» ! و اين است که در عاشورا ـ شنيده ايد ـ خون حلقوم فرزندش را در مشت مي گيرد، و به آسمان، رو به چشم های خدا، پرتاب مي کند، که« :ببين !و اين قرباني را از من بپذير، شاهد باش» ! در چنين روزگاری است که «مردن»، برای يك مرد، تضمين «حيات» يك ملت است . شهادت او، مايه بقای يك ايمان است . گواه آن است که جنايتي بزرگ فريبي
بزرگ، غصب و قساوت و جور حاکم است، شاهد اثبات حقيقتي است که انكارمي شود، نمونه وجود ارزش هايي است که پامال مي گردد، از ياد مي رود، و بالاخره،
اعتراض سرخي است بر حاکميت سياه، فرياد خشمي است بر سر سكوتي که همه حلقوم ها را بريده است، شهادت، «شهادت» آن چيزی است که مي خواهند در تاريخ، «غيب» شود، و «نمونه» ای است از آنكه بايد باشد و «گواهي» است بر آنچه در اين «زمان» خاموش و پنهاني، مي گذرد و بالاخره، تنها شكل جهاد و تنها دليل وجود و تنها نشانه حضور و تنها سلاح حمله و دفاع و تنها شيوه مقاومت «حقيقت»، «راستي» و «عدالت» است، در عصری و در نظامي که «باطل»، «دروغ» و «ستم» آن را خلع سلاح کرده و همه سنگرهای آن را در هم کوفته و همه مدافعان و وفاداران آن را قتل عام، متلاشي و نابود کرده است و انسان بودن در پرتگاه انقراض و خطر مرگ هميشگي قرار گرفته است .
همه اين معجزات از شهادت سر مي زند، و اکنون، در سال شصت هجری، بايد يك منجي ظهور کند، يك موعود، و در اين قبرستان سياه و ساکت، يك «قائم» !
و حسين ـ آگاه ازچنين رسالتي که تقدير تاريخي انسان، بر دوشش نهاده است ـ بي درنگ از مكه بيرون مي آيد و به سوی قتلگاه خويش، شتاب مي گيرد .او مي داند که تاريخ منتظر است .زمان که با دست ارتجاع و شرك به عقب بازگردانده مي شود، چشم به او دوخته تا گامي پيش نهد، و مردم که در اسارت خاموش و بي حرکت مانده اند، به قيام و فرياد او محتاج اند و بالاخره، پيام خدا ـ که اکنون به دست های شيطان افتاده است ـ از او مي خواهد که با مرگ خويش، اين فاجعه را شهادت دهد
و اين است که:
ان الله شاء ان يراك قتيلاً
«خدا خواست که تو را کشته ببيند»
شهادت، در فلسفه انسان شناسي ما نيز مفهوم ويژه ای دارد .خلقت آدمي که ساخته «شيطان ـ الله» است، انساني که ترکيب «لجن و روح خدا» ست، ترکيبي از پست ترين پست و عالي ترين علو است . در چنين ترکيبي، مذهب و احكام مذهبي، عبادات، احكام، خيرات، خدمات، علم، اينها کوشش ها و تمرين هايي اند که يك انسان مي کند،
تا بودنِ پست خويش را به نفع بودن پالايش، نيمه لجني و شيطاني خويش را به سود نيمه خدايي و روحاني خودش تضعيف کند .اما شهادت عبارت است از عملي که يك
مرد، ناگهان، به شكل انقلابي «بودن پست خويش» را در آتش يك عشق و يك ايمان مي افكند و يكپارچه خدايي و يكپارچه نور و اهورايي مي شود .
و اين است که شهيد غسل ندارد، و شهيد کفن ندارد و شهيد حساب و کتاب قيامت ندارد .زيرا آن انساني که گناه مي کرد و خطا مي کرد ـ بودنِ پيش از شهادت را ـ
خود شهيد، پيش از مرگ، قرباني کرده است، و اکنون «حضور يافته است».
برای اين است که عصر عاشورا، امام حسين، با آن دقت نظافت مي کند، با آن دقت آرايش مي کند، استحمام مي کند، بهترين لباس هايش را مي پوشد، و بهترين عطرهايش را مي زند، در اوج خون و در اوج مرگ و در اوج نابودی همه کسش، و در آستانه رفتن خودش هر ساعتي که مي گذشت و شهدا بر هم انباشته مي شدند، چهره او گلگون تر و برافروخته تر و قلبش از شوق بيشتر به تپش مي آمد، که مي دانست فاصله حضور اندك است .چه، شهادت، حضور نيز هست .
شهادت، در يك کلمه ـ برخلاف تاريخ های ديگر که حادثه است و درگيری است و مرگ تحميل شده بر قهرمان است و تراژدی است ـ در فرهنگ ما، يك «درجه» است .
وسيله نيست، خود، هدف است، اصالت است .خود، يك تكامل، يك علو است .خود، يك مسؤوليت بزرگ است .خود، يك راه نيم بر به طرف صعود به قله معراج بشريت
است .و يك فرهنگ است .
در همه قرن ها و عصرها، هنگامي که پيروان يك ايماني، و يك اعتقادی قدرت دارند، با جهاد، عزتشان و حياتشان را تضمين مي کنند، و وقتي که به ضعف دچار شدند
و همه امكانات مبارزه را از آنان گرفتند، با شهادت، حيات و حرکت و زندگي و ايمان و عزت و آينده و تاريخ خودشان را تضمين مي کنند لطفاً نواقص و اشتباهات تايپي را به
شهادت دعوتي است به همه عصرها، و به همه نسل ها، که:
اگر مي تواني
بميران !
و اگر نمي تواني
بمير
برگرفته از کتاب حسین وارث آدم
به قلم دکترعلی شریعتی
ثبت دیدگاه